შეუძლია თუ არა წიგნს, უკეთ გაგვაგებინოს საკუთარი თავი, დაგვანახოს ადამიანური ურთიერთობების სირთულე და დაგვაფიქროს იმ არჩევანზე, რომელსაც ყოველდღიურ ცხოვრებაში ვაკეთებთ?

მსოფლიო ლიტერატურის კლასიკა სწორედ ასეთ შესაძლებლობას გვაძლევს. ზოგი ნაწარმოები გვაჩვენებს, როგორ ვკარგავთ საკუთარ სურვილებს სხვისი მოლოდინების გამო, ზოგი - როგორ ცვლის ფული ადამიანებს, ზოგი კი გვახსენებს, რამდენად მნიშვნელოვანია ღირსებისა და ადამიანობის შენარჩუნება ყველაზე მძიმე ვითარებაშიც კი.

გთავაზობთ 10 ცნობილ ნაწარმოებს, რომლებიც სიყვარულზე, ამბიციებზე, მორალურ არჩევანსა და ცხოვრების ნამდვილ ფასზე დაგაფიქრებთ.

1. „დევიდ კოპერფილდი“ - ჩარლზ დიკენსი

ჩარლზ დიკენსის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი რომანი ადამიანის გაზრდისა და პიროვნებად ჩამოყალიბების ისტორიას გვიყვება. მთავარი გმირი, დევიდ კოპერფილდი, ბავშვობიდანვე მძიმე გამოცდებს გადის: მამის დაკარგვის შემდეგ ის სასტიკი მამინაცვლის გავლენის ქვეშ ექცევა და იძულებულია, ნაადრევად შეეჭიდოს ცხოვრების სირთულეებს.

გმირს სულიერი სიმტკიცე, საკუთარი მიზნების ერთგულება და სინდისის მიხედვით ცხოვრება ეხმარება. რომანი გვაფიქრებს იმაზეც, თუ რამდენად დიდ გავლენას ახდენს ჩვენს მომავალზე ბავშვობის გამოცდილება და ჩვენ მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები.

2. „გრძნობათა აღზრდა“ - გუსტავ ფლობერი

ფრედერიკ მორო პარიზში მიემგზავრება, რათა განათლება მიიღოს და საკუთარი კარიერა ააწყოს. თუმცა მისი ცხოვრება სიყვარულის, იმედგაცრუებისა და რთული ურთიერთობების გარშემო ვითარდება. საკუთარი თავის შეცნობის მცდელობისას ის სხვების გრძნობებსაც ტკენს.

გუსტავ ფლობერის რომანი ახალგაზრდულ იდეალებსა და რეალობას შორის არსებულ უფსკრულზე გვიყვება. ნაწარმოები გვაფიქრებს, რატომ არ გვაძლევს ყოველთვის ბედნიერებას ის, რისკენაც მთელი ძალით მივისწრაფვით, და როგორ შეიძლება აუხდენელმა მოლოდინებმა ჩვენი ცხოვრება განსაზღვროს.

3. „საოცარი ახალი სამყარო“ - ოლდოს ჰაქსლი

ოლდოს ჰაქსლის ცნობილი ანტიუტოპია მომავალ საზოგადოებას გვიხატავს, რომელშიც ადამიანები ინკუბატორებში იბადებიან და წინასწარ განსაზღვრული სოციალური ფენების მიხედვით ნაწილდებიან. მათ თითქმის აღარ უწევთ საკუთარი მომავლის არჩევა, ხოლო გრძნობები და ინდივიდუალობა იმ სისტემის ნაწილია, რომლის მიზანიც წესრიგის შენარჩუნებაა.

რომანი ტოტალური კონტროლის საფრთხეებზე, მომხმარებლურ საზოგადოებასა და პროგრესის სახელით ეთიკური საზღვრების უგულებელყოფაზე გვაფიქრებს. რა ფასი აქვს იდეალურად ორგანიზებულ სამყაროს, თუ მასში ადამიანს თავისუფალი არჩევანის შესაძლებლობა აღარ რჩება?

4. „ივან ილიჩის სიკვდილი“ - ლევ ტოლსტოი

ივან ილიას ისტორია ადამიანის ცხოვრებაზეა, რომელიც შესაძლოა ისე გავიდეს, რომ ბოლოს აღმოაჩინო: მთელი ამ ხნის განმავლობაში მნიშვნელოვან საკითხებს არასწორად აფასებდი.

სიკვდილის პირისპირ მთავარი გმირი საკუთარ ძველ იდეალებს სხვაგვარად უყურებს. მისთვის თანდათან კარგავს მნიშვნელობას მატერიალური კეთილდღეობა და საზოგადოებრივი მდგომარეობა, ხოლო გარშემომყოფთა დამოკიდებულება სულ უფრო ცხადად აჩენს ადამიანურ სიცარიელეს.

ტოლსტოის ეს შედარებით მცირე მოცულობის ნაწარმოები გვაფიქრებს, რას ნიშნავს ნამდვილად ცხოვრება და რამდენად ხშირად ვცხოვრობთ სხვისი მოლოდინების შესაბამისად, ნაცვლად იმისა, რომ საკუთარ თავს მოვუსმინოთ.

5. „მამა გორიო“ - ონორე დე ბალზაკი

ყოფილმა ვაჭარმა გორიომ მთელი ქონება ორი ქალიშვილის კეთილდღეობას შესწირა. მას იმედი ჰქონდა, რომ ისინი მომავალში მის სიყვარულსა და თავდადებას უპასუხებდნენ, თუმცა ქალიშვილები თანდათან შორდებიან მამას და ძირითადად მაშინ მიმართავენ, როდესაც ფული სჭირდებათ.

გორიოს ამბავი პარიზულ პანსიონში მცხოვრები სხვადასხვა სოციალური ფენის ადამიანების ისტორიასთან ერთად ვითარდება. მათ შორისაა ღარიბი სტუდენტი ეჟენ რასტინიაკი, რომელიც ამ გარემოში ადამიანურ ურთიერთობებსა და საზოგადოებაში წარმატების ნამდვილ ფასს ეცნობა.

ბალზაკის რომანი გვაჩვენებს, როგორ შეიძლება ფულმა, სტატუსმა და წარმატების სურვილმა ადამიანებს მორალური პრინციპები დაავიწყოს. ის ასევე გვაფიქრებს მშობლების თავგანწირვაზე და იმაზე, ყოველთვის ფასდება თუ არა სიყვარული, რომელსაც უპირობოდ ვიღებთ.

6. „მდინარის გაღმა, ხეების ჩრდილში“ - ერნესტ ჰემინგუეი

რომანის მთავარი გმირი, ამერიკელი პოლკოვნიკი რიჩარდ კანტუელი, ორი მსოფლიო ომის ვეტერანია. როდესაც იგებს, რომ გულის სერიოზული პრობლემების გამო შესაძლოა მომდევნო შეტევას ვერ გადაურჩეს, ვენეციაში მიემგზავრება, რათა დარჩენილი დრო გააზრებაში გაატაროს.

ქალაქში სეირნობისას ის წარსულს უბრუნდება, მოგონებებს თავიდან აფასებს და დაკარგულ ახალგაზრდობაზე ფიქრობს. ვენეციაში კანტუელი ახალგაზრდა რენატას ხვდება, რომელიც მას კვლავ აგრძნობინებს სიყვარულისა და ადამიანური სიახლოვის ძალას.

ჰემინგუეის რომანში ერთმანეთს ხვდება მეხსიერების, სიყვარულისა და სიკვდილის თემები. ნაწარმოები გვაფიქრებს იმაზე, თუ როგორ იცვლება ცხოვრების აღქმა მაშინ, როდესაც დროის შეზღუდულობას განსაკუთრებით მძაფრად ვგრძნობთ.

7. „სიცოცხლის ნაპერწკალი“ - ერიხ მარია რემარკი

რემარკის რომანის მოქმედება მეორე მსოფლიო ომის დასასრულს, გამოგონილ ქალაქ მელერნთან მდებარე საკონცენტრაციო ბანაკში ვითარდება. მთავარი გმირი, რომელსაც მხოლოდ ბანაკის ნომრით - 509-ით - იცნობენ, შიმშილს, წამებას, გამოფიტვასა და სიკვდილის მუდმივ საფრთხეს უპირისპირდება.

წლების განმავლობაში ტყვეობაში ყოფნის მიუხედავად, ის არ თმობს დამოუკიდებლად გადაწყვეტილების მიღების სურვილს, ცდილობს სხვა პატიმრების მხარდაჭერას და ინარჩუნებს წარსულის ხსოვნას. მისთვის ბრძოლა მხოლოდ ფიზიკური გადარჩენა არ არის - ეს ადამიანობის შენარჩუნების მცდელობაცაა.

რემარკმა ნაწარმოები ადამიანის გამძლეობას, ღირსებასა და სიცოცხლის სურვილს მიუძღვნა. წიგნი გვახსენებს, რამდენად მნიშვნელოვანია ადამიანური სახის შენარჩუნება მაშინაც კი, როდესაც გარემო მის დაკარგვას გვაიძულებს.

8. „დღის მიწურულს“ - კაზუო იშიგურო

სტივენსი ხანდაზმული ბატლერია, რომელმაც მთელი ცხოვრება არისტოკრატიული ოჯახის სამსახურს მიუძღვნა. ერთ დღეს მას ინგლისში მცირე მოგზაურობის შესაძლებლობა ეძლევა. გზაში ის საკუთარ წარსულს იხსენებს და თანდათან აცნობიერებს, რომ მიზნები და იდეალები, რომლებსაც მთელი ცხოვრება ემსახურებოდა, შესაძლოა მცდარი აღმოჩნდა.

სტივენსი წლების განმავლობაში მოვალეობას პირად სურვილებზე მაღლა აყენებდა. ახლა კი ხვდება, რომ შესაძლოა მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებები არასწორად მიიღო და საკუთარი ცხოვრების დიდი ნაწილი იმ პრინციპებს შესწირა, რომლებიც მის ბედნიერებას არ ემსახურებოდა.

კაზუო იშიგუროს რომანი გვაფიქრებს იმაზე, თუ რა ხდება, როდესაც მოვალეობა პირად სურვილებს მთლიანად ანაცვლებს და ადამიანი მხოლოდ მოგვიანებით ხვდება, რამდენი რამ დარჩა გამოუცდელი.

9. „ამაოების ბაზარი“ - უილიამ თეკერეი

ვიქტორიანული ეპოქის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი რომანი საზოგადოების ფარისევლობას, ეგოიზმსა და მატერიალური კეთილდღეობისკენ სწრაფვას წარმოაჩენს.

სიუჟეტის ცენტრში ორი მეგობარი - რებეკა და ემილია - დგას. რებეკა ღარიბი ოჯახიდანაა და გარემოებებთან შეგუება კარგად შეუძლია, ემილია კი უზრუნველყოფილი ოჯახის მემკვიდრეა, რბილი ხასიათითა და შედარებით გულუბრყვილო დამოკიდებულებით.

მათი განსხვავებული გზები მკითხველს არისტოკრატიის ცხოვრებას აცნობს, სადაც სოციალური მდგომარეობა, პირადი სარგებელი და გარეგნული რეპუტაცია ხშირად ნამდვილ ადამიანურ ურთიერთობებზე მნიშვნელოვანი ხდება.

თეკერეის რომანი გვაფიქრებს იმაზე, თუ რამდენად ადვილად შეიძლება საზოგადოებრივმა წარმატებამ და სხვების აღიარების სურვილმა ადამიანებს გულწრფელობა და პასუხისმგებლობა დაავიწყოს.

10. „უმანკოების ეპოქა“ - ედიტ უორტონი

ნიუ-იორკელი ადვოკატი ნიულენდ არჩერი მეი უელანდზე ქორწინებისთვის ემზადება. ორივე ახალგაზრდა და პატივსაცემი ოჯახის წარმომადგენელია, ამიტომ მათი მომავალი ქორწინება საზოგადოებისთვის იდეალურად გამოიყურება. თუმცა ვითარება იცვლება, როდესაც ქალაქში მეის ბიძაშვილი ელენი ჩამოდის.

ელენის შეხედულებები და ქცევა საზოგადოებაში მიღებულ წესებს არ შეესაბამება, სწორედ ეს განსხვავებულობა კი ნიულენდის ინტერესს იწვევს. გმირი აღმოჩნდება გრძნობებს, მოვალეობასა და საზოგადოებრივ მოლოდინებს შორის.

ედიტ უორტონის რომანი რთულ სიყვარულზე, არჩევანის ფასსა და საზოგადოებრივი წესების გავლენაზე გვიყვება. ის გვაფიქრებს, რამდენად ხშირად ვთმობთ პირად სურვილებს იმის გამო, რომ სხვების თვალში მისაღები ცხოვრება შევინარჩუნოთ.