დემენციის ტესტი: უპასუხეთ 7 კითხვას და შეამოწმეთ, ხომ არ გაქვთ საყურადღებო ნიშნები
- 21.11.2026
ხშირად გავიწყდებათ, სად დადეთ გასაღები? გიჭირთ ახლახან მომხდარი ამბების გახსენება ან საუბრისას საჭირო სიტყვის მოძებნა? დროდადრო მეხსიერების ჩავარდნა ყველას შეიძლება ჰქონდეს, თუმცა არსებობს ნიშნები, რომელთა უგულებელყოფაც არ ღირს.
დემენცია მხოლოდ დავიწყებას არ უკავშირდება - მას შეუძლია გავლენა მოახდინოს აზროვნებაზე, მეტყველებაზე, გადაწყვეტილებების მიღებასა და ყოველდღიურ საქმიანობაზე.
ქვემოთ მოცემული შვიდი კითხვა დაგეხმარებათ, დაფიქრდეთ თქვენს მეხსიერებასა და კოგნიტიურ ფუნქციებში მომხდარ ცვლილებებზე. ეს არ არის სამედიცინო ტესტი და მისი შედეგებით დემენციის დადგენა შეუძლებელია. თუმცა თუ რამდენიმე შეკითხვაზე პასუხი დადებითია და ცვლილებები ყოველდღიურ ცხოვრებაზეც აისახება, ექიმთან კონსულტაცია მნიშვნელოვანია
1. ხშირად გავიწყდებათ ახლახან მომხდარი ამბები?
მაგალითად, გიჭირთ გაიხსენოთ, რაზე ისაუბრეთ ოჯახის წევრთან რამდენიმე საათის წინ, რა გააკეთეთ გუშინ ან სად წახვედით რამდენიმე დღის წინ? ხომ არ გიწევთ ერთი და იმავე კითხვის რამდენჯერმე დასმა, რადგან პასუხი მალევე გავიწყდებათ?
ახლახან მომხდარი მოვლენების ხშირი დავიწყება ალცჰაიმერის დაავადების ერთ-ერთი ადრეული ნიშანი შეიძლება იყოს. განსაკუთრებით საყურადღებოა, თუ ეს პრობლემა თანდათან ხშირდება და ყოველდღიურ ცხოვრებაში დაბრკოლებებს ქმნის.
2. ხშირად კარგავთ ნივთებს და ვეღარ იხსენებთ, სად დატოვეთ?
ყველას შეიძლება დაგვავიწყდეს, სად დავდეთ ტელეფონი ან სათვალე. თუმცა საყურადღებოა, როდესაც ნივთების დაკარგვა ხშირად მეორდება და ადამიანს უჭირს საკუთარი მოქმედებების გახსენება, რათა დაკარგული ნივთის ადგილსამყოფელი დაადგინოს.
ზოგჯერ შეიძლება ისეთი ნივთებიც უჩვეულო ადგილას აღმოჩნდეს, სადაც მათი დადება ადამიანს ჩვეულებრივ არ ახასიათებს.
3. ნაცნობ ადგილებშიც გიჭირთ ორიენტირება?
გქონიათ შემთხვევა, როდესაც ნაცნობ ქუჩაზე ან უბანში გზა აგბნევიათ? გიჭირთ გაიხსენოთ, სად მიდიოდით ან როგორ უნდა დაბრუნდეთ სახლში?
დროისა და სივრცის აღქმის გაუარესება დემენციის ერთ-ერთი შესაძლო ნიშანია. ადამიანს შეიძლება გაუჭირდეს თარიღის, დღის მონაკვეთის ან ნაცნობ გარემოში ადგილმდებარეობის განსაზღვრაც.
4. ჩვეულებრივი ყოველდღიური საქმეების შესრულება გირთულდებათ?
მაგალითად, გიჭირთ ნაცნობი რეცეპტით საჭმლის მომზადება, საყოფაცხოვრებო ტექნიკის გამოყენება, გადასახადების გადახდა ან ისეთი საქმის შესრულება, რომელსაც წლების განმავლობაში დამოუკიდებლად აკეთებდით?
დაგეგმვის, ორგანიზებისა და პრობლემების გადაჭრის უნარის გაუარესება შესაძლოა კოგნიტიურ ცვლილებებზე მიუთითებდეს. მნიშვნელოვანია, ყურადღება მიაქციოთ არა ერთჯერად შეცდომას, არამედ განმეორებად სირთულეებს.
5. გიჭირთ საუბრისას საჭირო სიტყვების მოძებნა ან სხვისი ნათქვამის გაგება?
ხანდახან ყველას გვავიწყდება კონკრეტული სიტყვა, თუმცა საყურადღებოა, თუ საუბრის დროს ხშირად ჩერდებით, ვერ იხსენებთ ნაცნობი საგნების სახელებს ან გიჭირთ საუბრის აზრის მიყოლა.
მეტყველებისა და კომუნიკაციის სირთულეები დემენციის ერთ-ერთი შესაძლო გამოვლინებაა. ზოგჯერ ადამიანს უჭირს საკუთარი აზრის ჩამოყალიბებაც.
6. გაგიჭირდათ გადაწყვეტილებების მიღება ან ფინანსების მართვა?
შეგიმჩნევიათ, რომ უფრო რთული გახდა ხარჯების დაგეგმვა, ანგარიშების გადახდა, საყიდლების სწორად გაანგარიშება ან ყოველდღიური პრობლემების გადაჭრა?
განსაკუთრებით საყურადღებოა ისეთი ცვლილებები, რომლებიც ადრე მარტივად გამოგდიოდათ, ახლა კი მუდმივ ძალისხმევას მოითხოვს ან შეცდომებს იწვევს.
7. შეიცვალა თქვენი ხასიათი, განწყობა ან ადამიანებთან ურთიერთობის სურვილი?
დემენცია მხოლოდ მეხსიერებას არ ეხება. ზოგიერთ ადამიანს შეიძლება გაუძლიერდეს შფოთვა, გაღიზიანება ან ეჭვიანობა, შეეცვალოს ქცევა და ხასიათი, დაკარგოს ინტერესი საყვარელი საქმიანობისა და სოციალური ურთიერთობების მიმართ.
თუ ახლობლები გეუბნებიან, რომ ბოლო პერიოდში შესამჩნევად შეიცვალეთ, ღირს დაფიქრება, ხომ არ უკავშირდება ეს ცვლილებები მეხსიერებისა და აზროვნების სხვა სირთულეებსაც.
რას ნიშნავს დადებითი პასუხები?
თუ საკუთარ თავს ან ახლობელს მსგავსი ცვლილებები შეამჩნიეთ, მიმართეთ ექიმს. შეფასებისას სპეციალისტი გაითვალისწინებს სამედიცინო ისტორიას, საჭიროების შემთხვევაში ჩაატარებს კოგნიტიურ ტესტებს და სხვა გამოკვლევებსაც დანიშნავს.
გახსოვდეთ, მეხსიერების პრობლემები ყოველთვის დემენციას არ ნიშნავს. მსგავსი ჩივილები შესაძლოა უკავშირდებოდეს დეპრესიას, შფოთვას, ძილის დარღვევას, ფარისებრი ჯირკვლის პრობლემებს ან ზოგიერთი მედიკამენტის გვერდით ეფექტებს. სწორედ ამიტომ არის მნიშვნელოვანი მიზეზის დროული გარკვევა.
დემენცია დაბერების ბუნებრივი და გარდაუვალი ნაწილი არ არის. თუ ცვლილებები შეამჩნიეთ, ნუ დაელოდებით მათ გაუარესებას – დროული შეფასება სწორი დახმარების მიღების შესაძლებლობას ზრდის.
თემები: ჯანმრთელობა