ხალხური სიბრძნე ამბობს: „დამფრთხალი ყვავი ბუჩქსაც კი უფრთხისო“. ერთი შეხედვით, ეს ფრაზა ზედმეტ სიფრთხილესა და ეჭვიანობაზე მიუთითებს, თუმცა ფსიქოლოგიური თვალსაზრისით, მასში უდიდესი ტრავმული გამოცდილება იმალება.



რატომ ხდება, რომ მაშინაც კი, როცა რეალური საფრთხე აღარ არსებობს, ჩვენი გონება მაინც „განგაშის რეჟიმშია“?

შიშის მეხსიერება: როგორ მუშაობს ჩვენი ტვინი?

როდესაც ადამიანი მძიმე სტრესს ან დანაკარგს განიცდის - იქნება ეს ფინანსური კრახი, საყვარელი ადამიანის ღალატი თუ ბავშვობის ტრავმა - მისი ტვინი ამ გამოცდილებას „გადარჩენის მეხსიერებაში“ ინახავს.

ეს არის ბუნებრივი დამცავი მექანიზმი. თუმცა, მას აქვს გვერდითი მოვლენა: რეაქცია ხშირად უსწრებს რეალურ საფრთხეს. მაგალითად:

• ადამიანი, რომელმაც ერთხელ მეგობრისგან ღალატი იგემა, მომავალში ყველა ახალ ნაცნობს ეჭვით უყურებს.

• ვინც ბავშვობაში ოჯახური არასტაბილურობა გამოიარა, ზრდასრულ ასაკში უწყინარ სიტუაციებშიც კი კატასტროფის მოლოდინი აქვს.

სიფრთხილე თუ გალია?

უნდა განვასხვავოთ ჯანსაღი სიფრთხილე და ტრავმული შიში. გამოცდილება გვაძლევს ცოდნას, რომ ვიყოთ უფრო ყურადღებიანები, მაგრამ როდესაც წარსულის ტკივილი ჩვენს ყოველ ნაბიჯს განსაზღვრავს, ჩვენი ცხოვრების სივრცე ვიწროვდება. ეს არის „შიშის გენერალიზაცია“, როცა უწყინარი „ბუჩქი“ ჩვენს გონებაში მონადირედ იქცევა.

4 ნაბიჯი „შინაგანი შიშის“ დასამარცხებლად:

1. გაყავით წარსული და აწმყო: ჰკითხეთ საკუთარ თავს: „ეს ახლა ხდება თუ უბრალოდ ძველი მოგონებაა?“. შეეცადეთ ობიექტურად შეაფასოთ მიმდინარე მომენტი.

2. შეაჩერეთ ავტომატიზმი: როგორც კი იგრძნობთ, რომ შიში გიპყრობთ, გააკეთეთ პაუზა. გაცნობიერებული ამოსუნთქვა ეხმარება ფსიქიკას, რომ ემოციურ ტალღას არ აჰყვეს.

3. გამოცდილება აქციეთ სტრატეგიად: ნუ იტყვით უარს მოქმედებაზე, უბრალოდ შეცვალეთ წესები. ნაცვლად იმისა, რომ სრულიად გაერიდოთ ადამიანებს, ისწავლეთ პირადი საზღვრების დაწესება.

4. მცირე ნაბიჯების პრინციპი: ნუ ეცდებით ტრავმის ერთ დღეში დავიწყებას. ნელ-ნელა დაუბრუნდით იმ აქტივობებს, რომლებიც გაშინებთ. ყოველი მცირე გამარჯვება კონტროლის შეგრძნებას გიბრუნებთ.
   
   

მთავარი დასკვნა

წარსულის ტრავმა არ ქრება თავისთავად, ის გარდაიქმნება გამოცდილებად. სიმწიფე სწორედ იმაში მდგომარეობს, რომ ვისწავლოთ „ბუჩქის“ გარჩევა მის უკან დამალული მონადირისგან. ზოგჯერ საჭიროა ფრთხილად მიუახლოვდეთ იმას, რაც მაშინებთ, რათა დარწმუნდეთ - ეს მხოლოდ უწყინარი ბუჩქია.