ყოფილა შემთხვევა, როცა რაღაც ძალიან გინდათ - უკეთესი სამსახური, უფრო დიდი სახლი, ახალი ტანსაცმელი ან სხვა მნიშვნელოვანი ცვლილება, მაგრამ მაშინვე საკუთარ თავს ეუბნებით: „ახლა ამისთვის მზად არ ვარ“, „ჯერ სხვა ხარჯები მაქვს“, „მერე ვიფიქრებ“.

ფინანსური სირთულეები ზოგჯერ მხოლოდ ფულის ნაკლებობას აღარ ნიშნავს. შეიძლება შეიქმნას მდგომარეობა, როცა ადამიანს ცხოვრების შეცვლა უნდა, მაგრამ ამისთვის საჭირო რესურსი არ აქვს, პრობლემებზე ფიქრი კი თანდათან იმდენად დამღლელი ხდება, რომ მათი მოგვარებისგანაც თავს არიდებს.

ამ ჩაკეტილ წრეს ფსიქოლოგიურ და ეკონომიკურ კონტექსტში „სიღარიბის მახეს“ უწოდებენ. 

რა არის „სიღარიბის მახე“

ეს მხოლოდ მცირე ხელფასი ან საბანკო ანგარიშზე არასაკმარისი თანხა არ არის.

მაგალითად, ადამიანს შეიძლება ჰქონდეს ვალი, რომელიც ყოველთვიურად შემოსავლის დიდ ნაწილს მოითხოვს. ამის გამო ფულის გადადებას ვერ ახერხებს, მოულოდნელი ხარჯის შემთხვევაში კი ისევ სესხის აღება უწევს.

სხვა შემთხვევაში დაბალმა შემოსავალმა შეიძლება ჯანმრთელობის პრობლემები ან განათლების ნაკლები შესაძლებლობები გამოიწვიოს, რაც მომავალში უკეთესი სამსახურის პოვნას ართულებს.

ანუ ერთი პრობლემა მეორეს იწვევს და საბოლოოდ ადამიანი იმავე წრეზე ტრიალებს.

რატომ იწყებს ადამიანი ფინანსური პრობლემებისგან თავის არიდებას

როცა ფული არ გყოფნით, ყოველდღიური საკითხები - გადასახადები, ვალები, ქირა, საკვები - მუდმივად თქვენს ყურადღებას ითხოვს.

ასეთ დროს ადამიანს ხშირად მხოლოდ დღევანდელი პრობლემის მოგვარება შეუძლია. გრძელვადიანი გეგმები, ბიუჯეტის შედგენა, ახალი სამსახურის ძებნა ან ვალის პირობების გარკვევა კიდევ ერთ მძიმე ამოცანად ეჩვენება.

ამიტომ შეიძლება დაიწყოს თავის არიდება: აღარ გახსნას ბანკის აპლიკაცია, აღარ შეამოწმოს გადასახადები, გადადოს რთული საუბარი ან საერთოდ არ მოინდომოს საკუთარ ფინანსურ მდგომარეობაზე ფიქრი.

მომენტალურად ეს შფოთვას ამცირებს, მაგრამ პრობლემა არსად ქრება.

რას ამბობს კვლევა

ამ მექანიზმს 2022 წელს გამოქვეყნებული კვლევაც შეეხო. ნიდერლანდებში 800-ზე მეტ ზრდასრულ ადამიანს 22 თვის განმავლობაში აკვირდებოდნენ.

მკვლევრებმა აღმოაჩინეს, რომ ფინანსური დეფიციტი დროთა განმავლობაში ფინანსურ საკითხებთან თავის არიდებასთან იყო დაკავშირებული, ხოლო თავის არიდება, თავის მხრივ, ფინანსური სირთულეების ზრდასთანაც ასოცირდებოდა. თავად მკვლევრები აღნიშნავენ, რომ ეს შედეგები მიზეზ-შედეგობრივ კავშირს არ ამტკიცებს, თუმცა „სიღარიბის მახის“ იდეას შეესაბამება. 

რატომ ხდება პირველი ნაბიჯი ყველაზე რთული

ხანგრძლივი ფინანსური პრობლემების დროს ადამიანს შეიძლება გაუჩნდეს განცდა, რომ რაც არ უნდა გააკეთოს, მაინც ვერაფერს შეცვლის.

ასეთ მდგომარეობას ფსიქოლოგი ნასწავლი უმწეობის მსგავს მექანიზმს უკავშირებს. როცა რამდენიმე მცდელობა უშედეგოდ დასრულდა, ახალი მცდელობის დაწყებაც უფრო რთული ხდება.

ამას ემატება ფინანსური სირცხვილიც. ადამიანს შეიძლება გაუჭირდეს იმის აღიარება, რომ ვალები აქვს, დახმარება სჭირდება ან უბრალოდ ფულთან დაკავშირებული პრობლემების მართვა აღარ შეუძლია.

როგორ დავიწყოთ გამოსვლა

პირველივე ნაბიჯზე მთელი ცხოვრების შეცვლა არ არის საჭირო.

მთავარია, კონკრეტული პრობლემა დაინახოთ და ერთი პატარა საქმე მაინც გააკეთოთ:

გაიგოთ, ზუსტად რამდენი გაქვთ ვალი;

ჩამოწეროთ აუცილებელი ხარჯები;

გახსენით ის წერილი ან შეტყობინება, რომლის ნახვასაც თავს არიდებთ;

გაარკვიოთ, რა ფინანსური ან სოციალური დახმარება არის თქვენთვის ხელმისაწვდომი.

ერთი პატარა ნაბიჯი შეიძლება ბევრად უფრო რეალური იყოს, ვიდრე ერთდროულად ყველა პრობლემის მოგვარების მცდელობა.

დახმარების თხოვნაც გამოსავლის ნაწილია

ფინანსური პრობლემებიდან გამოსვლა ყოველთვის მარტო არ არის საჭირო. ზოგიერთ შემთხვევაში ადამიანს შეიძლება დაეხმაროს ფინანსური კონსულტანტი, ფსიქოლოგი, სოციალური მუშაკი ან უბრალოდ ახლობელი, რომელსაც ენდობა.

მნიშვნელოვანია, ადამიანი საკუთარ მდგომარეობას მხოლოდ „სიზარმაცეს“ ან „უსუსურობას“ არ მიაწერდეს. ხანგრძლივი ფინანსური წნეხი მართლაც შეიძლება მოქმედებდეს გადაწყვეტილებების მიღებასა და ყოველდღიურ ქცევაზე.

ამიტომ „სიღარიბის მახიდან“ გამოსვლა მხოლოდ მეტი ფულის გამომუშავების საკითხი არ არის. პირველი ნაბიჯი შეიძლება ბევრად მარტივი აღმოჩნდეს - კვლავ გაჩნდეს განცდა, რომ საკუთარი ცხოვრების რაღაც ნაწილზე კონტროლი გაქვთ.