ყველა თაობას აქვს ფილმები, რომლებიც ბავშვობასა და ახალგაზრდობასთან ასოცირდება. თუმცა ზოგიერთი ძველი კინოსურათის ზრდასრულ ასაკში ხელახლა ნახვა საკმაოდ უხერხულ განცდას იწვევს.

სცენები, რომლებიც თავის დროზე სასაცილოდ, რომანტიკულად ან უწყინრად მიიჩნეოდა, დღეს სულ სხვაგვარად აღიქმება.

ძველ ფილმებში სექსუალური ძალადობა, რასიზმი, ასაკობრივი სხვაობის უგულებელყოფა, გატაცება და ქალების ობიექტივიზაცია ხშირად ჩვეულებრივ გასართობად იყო წარმოდგენილი.

წარმოგიდგენთ 10 ფილმს, რომლებსაც „80-იანი წლების“ ბავშვები და მოზარდები უყურებდნენ, თუმცა დღეს მათი მსგავსი სიუჟეტები და სცენები გაცილებით დიდ კრიტიკას გამოიწვევდა

1. „ნერდების შურისძიება“ (Revenge of the Nerds, 1984)

ფილმში რამდენიმე სცენა დღეს განსაკუთრებით შემაშფოთებლად გამოიყურება, თუმცა ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე კარნავალის ატრაქციონში ვითარდება.

ლუისი გოგონას, რომელიც მოსწონს, ნიღბით მიჰყვება. გოგონას მისი შეყვარებული ჰგონია, რადგან ლუისი ნიღაბს არ იხსნის. ის მასთან ინტიმურ ურთიერთობას ამყარებს, თუმცა გოგონამ არ იცის, სინამდვილეში ვინ არის მის წინაშე.

მხოლოდ ამის შემდეგ იხსნის ლუისი ნიღაბს და საკუთარ ვინაობას ამხელს. ყველაზე გასაოცარი კი ის არის, რომ ფილმში გოგონა ამ ფაქტს უარყოფითად არ აღიქვამს, პირიქით, აღფრთოვანებულია და საბოლოოდ ისინი წყვილი ხდებიან.

ეს სცენა სექსუალურ ძალადობას ამსუბუქებს და ისეთ შთაბეჭდილებას ქმნის, თითქოს ქალისთვის მომხდარი მისაღებია, თუ საბოლოოდ გამოცდილება სასიამოვნო აღმოჩნდა.

2. „მამაჩემი გმირია“ (My Father the Hero, 1994)

ფილმის სიუჟეტი 14 წლის გოგონას გარშემო ვითარდება, რომელიც მამასთან ერთად საზღვარგარეთ დასასვენებლად მიემგზავრება. იქ მას 17 წლის მაშველი მოსწონს და მის ყურადღებას რომ მიიპყროს, კუნძულის მცხოვრებლებს ეუბნება, რომ მამამისი მისი შეყვარებულია.

ფილმში გოგონა პლაჟზე საკმაოდ გამომწვევ საცურაო კოსტიუმში ჩნდება, რაც დღეს განსაკუთრებით უხერხულად აღიქმება, რადგან პერსონაჟი მხოლოდ 14 წლისაა.

ერთ-ერთ სცენაში მამა საღამოს შეკრებაზე ფორტეპიანოსთან ჯდება და მღერის სიმღერას „Thank Heaven for Little Girls“, მაშინ როცა სტუმრებს ჰგონიათ, რომ ის საკუთარ არასრულწლოვან ქალიშვილთან რომანტიკულ ურთიერთობაშია.

მიუხედავად იმისა, რომ მამამ იცის სიმართლე, ის ტყუილს აჰყვება და ქალიშვილს ეხმარება, 17 წლის ბიჭის ყურადღება მიიპყროს. ფილმი არასრულწლოვანი გოგონების ობიექტივიზაციასა და მათზე უფროს მამაკაცებთან ურთიერთობის ნორმალიზებას უწყობს ხელს.

3. „ბრიოლინი“ (Grease, 1978)

ეს მიუზიკლი წლების განმავლობაში ერთ-ერთ საყვარელ თინეიჯერულ ფილმად მიიჩნეოდა, თუმცა დღეს მისი ზოგიერთი სცენა სრულიად სხვაგვარად აღიქმება.

განსაკუთრებით შემაშფოთებელია ეპიზოდი, რომელშიც დენი სენდის ბეჭედს ჩუქნის და ურთიერთობის დაწყებას სთავაზობს. გოგონა თანხმდება, თუმცა დენი ამას ინტიმურ ურთიერთობაზე თანხმობად აღიქვამს და მასზე ძალით ცდილობს ზემოქმედებას. სენდი არაერთხელ სთხოვს, თავი დაანებოს და წინააღმდეგობას უწევს.

დენი ეუბნება, რომ ყველაფერი კარგადაა და მათ ვერავინ ხედავს, თუმცა სენდის პრობლემა ის არ არის, ვინმე დაინახავს თუ არა - მას უბრალოდ არ სურს ის, რასაც დენი სთხოვს.

საბოლოოდ გოგონა თავს აღწევს, ბეჭედს უბრუნებს და ატირებული მიდის. მიუხედავად ამისა, ფილმი მომხდარის გააზრებასა და დენის პასუხისმგებლობაზე სათანადოდ არ ჩერდება. დასასრულს კი სენდი გარეგნობას მთლიანად იცვლის, რათა დენის კვლავ მოეწონოს.

4. „შხამიანი სურო“ (Poison Ivy, 1992)

ამ ფილმშიც მთავარი თემაა თინეიჯერი გოგონასა და მასზე გაცილებით უფროს მამაკაცს შორის ურთიერთობა.

სიუჟეტში აივი უფროსი მამაკაცით შეპყრობილი ხდება, კლავს მის ცოლს და ცდილობს მისი ქალიშვილის მოკვლასაც, რომელიც თავად აივის ასაკისაა.

განსაკუთრებით უხერხულად გამოიყურება არასრულწლოვანი დრიუ ბერიმორისა და 51 წლის ტომ სკერიტის მონაწილეობით გადაღებული ინტიმური სცენები. ფილმის გამოსვლის დროს ბერიმორი ჯერ კიდევ მოზარდი იყო, სკერიტი კი მასზე გაცილებით უფროს მამაკაცს თამაშობდა.

ფილმი პასუხისმგებლობას ფაქტობრივად არასრულწლოვან გოგონას აკისრებს და მას მაცდუნებლად წარმოაჩენს, ზრდასრული მამაკაცი კი თითქოს მის გავლენას ვერ უმკლავდება. ამგვარად, სიუჟეტი უფროსი ადამიანის პასუხისმგებლობას უკანა პლანზე ტოვებს.

5. „თექვსმეტი სანთელი“ (Sixteen Candles, 1984)

ეს „იქს თაობის“ ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული თინეიჯერული ფილმი იყო. წლების განმავლობაში მას სრულყოფილ ფილმადაც მიიჩნევდნენ, თუმცა დღეს ბევრი მაყურებელი მის პრობლემურ მხარეებს ამჩნევს.

ფილმში უცხოელ გაცვლით სტუდენტთან დაკავშირებული რასისტული ხუმრობები ერთ-ერთი ყველაზე თვალშისაცემი მაგალითია იმისა, თუ როგორ გამოიყენებოდა რასიზმი კომედიური ეფექტისთვის.

კიდევ უფრო შემაშფოთებელია სცენა, რომელშიც პოპულარული უფროსკლასელი ბიჭი თავის შეყვარებულს, რომელიც ალკოჰოლის ზემოქმედების გამო უგონოდაა, პირველკურსელ ბიჭს უტოვებს. გოგონა ვერ აცნობიერებს, რა ხდება მის გარშემო, ბიჭი კი მასთან ერთად ფოტოებს იღებს, მათ შორის უხერხულ და ინტიმურ კადრებსაც.

ფილმი არ აჩვენებს, რა მოხდა შემდეგ, თუმცა მიანიშნებს, რომ გოგონაზე სექსუალური ძალადობა განხორციელდა. მოგვიანებით ის თავადაც ამბობს, რომ შესაძლოა, მომხდარი მოეწონა. ეს სცენა განსაკუთრებით მძიმეა, რადგან გოგონას თანხმობის მიღება შეუძლებელია, როცა ის უგონო მდგომარეობაშია.

6. „დიდი“ (Big, 1988)

ტომ ჰენქსის მონაწილეობით გადაღებული ფილმი 12 წლის ბიჭზეა, რომელსაც სურვილი უსრულდება და ერთ დილას ზრდასრული მამაკაცის სხეულში იღვიძებს.

ის სამსახურს იწყებს, ხოლო თავის 12 წლის მეგობართან ერთად ცდილობს, გამოსავალი იპოვოს და ნამდვილ ასაკს დაუბრუნდეს.

ფილმი სახალისო და სასიამოვნო სანახავია, თუმცა პრობლემური ხდება მაშინ, როცა მთავარი გმირი ზრდასრულ ქალს უყვარდება. ქალი მას გულუბრყვილო და საყვარელ მამაკაცად აღიქვამს, თავად ბიჭსაც უჩნდება მის მიმართ გრძნობები.

ყველაზე უხერხული კი ის არის, რომ ქალი მასთან ინტიმურ ურთიერთობას ამყარებს, მაშინ როცა პერსონაჟი გონებრივად კვლავ 12 წლის ბავშვია. ქალი ამის შესახებ მოგვიანებით იგებს, თუმცა მისი მთავარი განცდა არა მომხდარის გამო შეშფოთება, არამედ საყვარელი ადამიანის დაკარგვით გამოწვეული სევდაა, როცა ბიჭი კვლავ ბავშვად იქცევა.

7. „გადაღმა“ (Overboard, 1987)

ფილმის მთავარი გმირი ოთხი შვილის ქვრივია, რომელიც მდიდარ ქალთან მუშაობს. ქალი მას შეურაცხყოფას აყენებს, სამსახურიდან ათავისუფლებს და ნივთებს იახტიდან უყრის.

მოგვიანებით მამაკაცი ტელევიზიით ხედავს, რომ ქალი ზღვაში ჩავარდა და მეხსიერება დაკარგა. ის ამ მდგომარეობას შურისძიებისთვის ხელსაყრელ შესაძლებლობად მიიჩნევს.

მამაკაცი ოთხ შვილს არწმუნებს, რომ უცნობი ქალი მათი დედაა, თავად კი იტაცებს და არწმუნებს, რომ მისი ცოლია. ქალი იძულებულია, მის სახლში იცხოვროს, ბავშვებსა და ოჯახის მეგობრებს ემსახუროს და დაიჯეროს, რომ ეს ცხოვრება ყოველთვის სურდა.

ყველაზე შემაშფოთებელი ის არის, რომ ქალი თანდათან სტოკჰოლმის სინდრომის მსგავს მდგომარეობაში ვარდება და გამტაცებელი უყვარდება. ისინი ინტიმურ ურთიერთობასაც იწყებენ, თუმცა ქალს არ აქვს ინფორმაცია, რომ მამაკაცმა მისი წარსულის შესახებ მოატყუა.

როდესაც ქალი მეხსიერებას იბრუნებს, მისგან მოსალოდნელი იქნებოდა ბრაზი და სამართლებრივი რეაგირება. ამის ნაცვლად, ის აცნობიერებს, რომ გამტაცებელი უყვარს და მასთან დარჩენას გადაწყვეტს. ფილმი კი მამაკაცის ტყუილსა და გატაცებას ბედნიერი დასასრულით აჯილდოებს.

8. „სოულ მენი“ (Soul Man, 1986)

ფილმი თეთრკანიან სამართლის სტუდენტზეა, რომელსაც სწავლის დასაფინანსებლად სტიპენდია სჭირდება. რადგან ის ფიქრობს, რომ ფინანსურ დახმარებას ვერ მიიღებს, შავკანიანად თავის გასაღებას გადაწყვეტს.

ამისთვის ის სახეს მუქად იღებავს და შავკანიანის გარეგნობისა და ქცევის იმიტაციას ცდილობს. შედეგად, ფილმი რასისტულ სტერეოტიპებს კომედიის სახით წარმოაჩენს.

მიუხედავად იმისა, რომ სიუჟეტი თითქოს მიმღებლობასა და თანასწორობაზე საუბრობს, ფილმის მთავარი ხერხი რასობრივი სტერეოტიპების გამოყენებაა. საბოლოოდ, მთავარი გმირი მოტყუებისა და თაღლითობის მიუხედავად, პატიებას იღებს, სასწავლებელში რჩება და სიყვარულსაც აღწევს.

9. „უცნაური მეცნიერება“ (Weird Science, 1985)

ჯონ ჰიუზის ამ ფილმში ორი თინეიჯერი ბიჭი ფრანკენშტეინის მსგავს ექსპერიმენტს ატარებს და იდეალურ ქალს ქმნის, რადგან სკოლაში გოგონების ყურადღებას ვერ იმსახურებენ.

მათ მიერ შექმნილი ქალი თავად ბიჭებზე უფროსია და მათ წინაშე სხეულს დაუფარავად წარმოაჩენს. ბიჭები მას ადამიანად კი არა, საკუთარი სურვილების ობიექტად აღიქვამენ.

ფილმში ისინი იტყუებიან, არღვევენ წესებს, აწყობენ წვეულებას და სვამენ ალკოჰოლს, თუმცა ამის გამო არანაირი პასუხისმგებლობა არ ეკისრებათ. საბოლოოდ, ორივე იმ გოგონების ყურადღებასაც იმსახურებს, რომლებიც მანამდე მოსწონდათ.

ფილმი ქალების ობიექტივიზაციასა და იმ აზრს ამკვიდრებს, რომ ტყუილისა და სხვების გამოყენების მიუხედავად, ბიჭები მაინც სასურველ შედეგს მიიღებენ.

10. „ზაპი!“ (Zapped!, 1982)

ფილმი თინეიჯერულ კომედიად იყო ჩაფიქრებული, თუმცა მასში მოზარდების მხრიდან სექსუალური შევიწროებისა და ძალადობის არაერთი სცენაა.

სიუჟეტი სკოლის მოსწავლე ბარნიზეა, რომელიც ტელეკინეზის უნარს იძენს და მის გამოყენებას საკუთარი სურვილების დასაკმაყოფილებლად იწყებს.

ერთ-ერთ სცენაში ის გოგონას მკერდს უყურებს და ამის შედეგად მის ტანსაცმელს ყველას თვალწინ ხევს. მოგვიანებით გამოსაშვებ საღამოზე სხვა მოსწავლეებსაც ხდის ტანსაცმელს.

ფილმში კიდევ ერთი შემაშფოთებელი ეპიზოდია: ბარნის მეგობარი პეიტონი, რომელიც თავადაც სკოლის მოსწავლეა, ზრდასრულ ქალ ადმინისტრატორთან ინტიმურ ურთიერთობას ამყარებს. ის ასევე აცდუნებს იმ გოგონას, რომელსაც ბარნიმ ტანსაცმელი შემოახია, მის ინტიმურ ფოტოებს იღებს და გოგონას კოლეჯში მოსწავლე შეყვარებულს გადასცემს.

მიუხედავად ძალადობისა და დამამცირებელი ქმედებებისა, ფილმის ბოლოს ბარნი სასურველ გოგონას მაინც იღებს, ხოლო პერსონაჟებს ჩადენილი საქციელისთვის რეალური პასუხისმგებლობა არ ეკისრებათ.

ძველი ფილმები, რომლებსაც დღეს სხვაგვარად ვუყურებთ

ეს ათი ფილმი მხოლოდ ნაწილია იმ კინოსურათებისა, რომლებიც „იქს თაობის“ ბავშვობასა და ახალგაზრდობას განსაზღვრავდა. ბევრი მათგანი თავის დროზე პოპულარული იყო და მაყურებელს გასართობად მიაჩნდა, თუმცა წლების შემდეგ მათი სცენები სრულიად განსხვავებულად აღიქმება.

ის, რაც მაშინ კომედიად, რომანტიკად ან უწყინარ თავგადასავლად წარმოჩინდებოდა, დღეს ძალადობის, რასიზმისა და ქალების ობიექტივიზაციის პრობლემურ მაგალითებად შეიძლება მივიჩნიოთ.