სიყვარული ერთ-ერთი ის ფენომენია, რომელზეც კაცობრიობა საუკუნეების განმავლობაში დაჟინებით იმეორებს: „მის გარეშე ცხოვრება არ შეგვიძლია“. ამ გრძნობაზე იწერება სიმღერების უმეტესობა, იღებენ ფილმებს და იქმნება შედევრები. სიყვარული თავად სიცოცხლის არსია - გვეუბნება ძველი ლათინური სიბრძნე.

თუმცა, რა იმალება ამ ამაღლებული სიტყვების მიღმა? რატომ ვკარგავთ თავს, როცა გვიყვარს და რატომ ვერ ვახერხებთ გონების კარნახით გრძნობების მართვას?

ნეიროფიზიოლოგიური ქარიშხალი

შეყვარებულობა - ეს არის დოფამინის, ოქსიტოცინისა და ენდორფინების მძლავრი კოქტეილი, რომელიც გვაიძულებს საათობით ვუპასუხოთ შეტყობინებებს, დავივიწყოთ ძილი და მეორე პაემანზევე დავგეგმოთ ერთობლივი სიბერე.



FMRT-ანალიზმა აჩვენა, რომ როდესაც ადამიანი შეყვარებულია, მის ტვინში მაქსიმალურად აქტიურდება Nucleus accumbens (მიმდებარე ბირთვი) - ზონა, რომელიც სიამოვნებაზეა პასუხისმგებელი. მასთან ერთად ირთვება აკვიატებულ აზრებთან დაკავშირებული უბნები და ნუშისებრი სხეული (ამიგდალა), რომელიც შფოთვას არეგულირებს. სწორედ ამიგდალაა დამნაშავე იმაში, რომ საყვარელი ადამიანის გვერდით მშვიდად ვართ, მისი არყოფნისას კი - პანიკა გვიპყრობს.

რატომ არის სიყვარული დამოკიდებულება?

მეცნიერები ამბობენ, რომ სიყვარული ბევრი ნიშნით ჰგავს ქცევით დამოკიდებულებას. 2012 წლის კვლევამ აჩვენა, რომ წყვილებში, რომლებიც 20 წელზე მეტია ერთად არიან, პარტნიორის ფოტოს ნახვისას ტვინის ისეთივე ზონები აქტიურდება (VTA — ვენტრალური დაფარვის არე), როგორიც ახლად შეყვარებულებში.
ეს ნიშნავს, რომ:

• ოქსიტოცინი და ვაზოპრესინი - მიჯაჭვულობისა და ნდობის ჰორმონები - წლების განმავლობაში აძლიერებენ კავშირს.

• სექსუალური ლტოლვა - პირდაპირ კავშირშია ჰიპოთალამუსთან და ენდოკრინულ სისტემასთან.

• „შენ ჩემი ყველაფერი ხარ“ - ეს მხოლოდ რომანტიკული ფრაზა არ არის, არამედ ნეირობიოლოგიური რეალობაა, სადაც პარტნიორი ტვინისთვის ჯილდოს მთავარი წყარო ხდება.

როდესაც მაგია ტკივილად იქცევა: დაშორების ფიზიოლოგია

რატომ გვტკივა გული ფიზიკურად დაშორებისას? დაშორება ტვინისთვის „ნარკოტიკული შიმშილის“ (აბსტინენციის) ტოლფასია.

1. დეფიციტი: ტვინი, რომელიც მიჩვეული იყო დოფამინისა და ოქსიტოცინის მუდმივ დოზას, მოულოდნელად მათ გარეშე რჩება.

2. ფიზიკური ტკივილი: კვლევები აჩვენებს, რომ ემოციური ტკივილის დროს აქტიურდება ტვინის ის ზონები, რომლებიც პასუხისმგებელია რეალურ ფიზიკურ ტკივილზე.

3. ამიგდალას პანიკა: საყვარელი ადამიანის დაკარგვა ტვინის მიერ აღიქმება, როგორც გადარჩენისთვის საშიში მოვლენა.

„სიყვარული ცეცხლივითაა“

პოეტები ამბობენ, რომ სიყვარულს შეუძლია გაგვათბოს ან ფერფლად გვაქციოს. ნეიროფიზიოლოგია ამას ადასტურებს:

• პოზიტიური მხარე: ენდორფინები და სეროტონინი გვაძლევს ეიფორიას, შემოქმედებით ენერგიას და სიმშვიდეს.

• ნეგატიური მხარე: როდესაც სეროტონინის სისტემა ცუდად მუშაობს, „ემოციური საქანელა“ ნეგატივისკენ იხრება - ჩნდება ეჭვიანობა, პანიკა და დეპრესია.

ქალებში ეს „საქანელა“ ხშირად ჰორმონალურ ციკლთანაც არის დაკავშირებული, რაც კაპრიზი კი არა, წმინდა წყლის ფიზიოლოგიაა.

დასკვნა: არის თუ არა გამოსავალი?

მიუხედავად იმისა, რომ სიყვარული ტვინისთვის ერთგვარი „ჰორმონალური ქარიშხალია“, მისი მართვა და შენარჩუნება მაინც შესაძლებელია ურთიერთობაზე მუშაობით. დაშორება კი, მიუხედავად იმისა, რომ აუტანლად მტკივნეულია, ფატალური არ არის.

ჩვენი ტვინი საოცრად პლასტიკურია და დროთა განმავლობაში ნეირონული ქსელების ტრანსფორმაციასა და თვითაღდგენას ახერხებს.